Tổng cục lâm nghiệp - Những điểm mới của Bộ luật Hình sự 2015 về các tội vị phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã

Những điểm mới của Bộ luật Hình sự 2015 về các tội vị phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã

Cập nhật ngày : 11/05/2016 4:35:29 CH

 

 

Bộ luật Hình sự năm 2015 (BLHS 2015) được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27/11/2015 theo đó sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016. So với BLHS 1999, BLHS 2015 được sửa đổi cơ bản và toàn diện.

Theo đó trong tổng số 426 điều có 72 điều mới được bổ sung, 362 điều sửa đổi, bổ sung, 17 điều giữ nguyên và 07 điều bãi bỏ.

Liên quan đến lĩnh vực quản lý, bảo vệ động vật hoang dã, các quy định trong BLHS 2015 đã được sửa đổi, bổ sung nhằm giải quyết những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật, góp phần thể hiện quyết tâm và nỗ lực của Việt Nam trong việc nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm này. BLHS 2015 có một số điểm mới liên quan đến các tội vi phạm các quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã, cụ thể như sau:

1. Sửa đổi, bổ sung các nhóm hành vi khách quan.

Điều 244 sửa đổi, bổ sung 03 nhóm hành vi khách quan, cụ thể như sau:

- Săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán một số lượng cá thể sống nhất định (điểm c khoản 1).

- Tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép một số lượng cá thể sống nhất định (điểm d, khoản 1).

- Dưới mức định lượng theo quy định trên nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi này, hoặc đã bị kết án về tội này mà còn vi phạm (điểm đ khoản 1).

2. Bổ sung nhóm hành vi phạm tội tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép sừng Tê giác và ngà voi, theo đó hành vi tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép ngà voi, sừng tê giác thuộc một trong các trường hợp sau đây sẽ bị xử lý hình sự:

- Sừng tê giác từ 50gram đến dưới 01kg;

- Ngà voi: từ 02kg đến dưới 20kg;

- Dưới mức định lượng nêu trên nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi hoặc đã bị kết án về tội này nhưng chưa được xóa án tích mà còn phạm tội.

3. BLHS năm 2015 đã hình sự hóa hành vi tàng trữ cá thể (đã chết), bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, loài quy định tại nhóm IB và Phụ lục I CITES (Điểm b, Điểm d, Khoản 1 Điều 244). Đây là điểm bổ sung mới hoàn toàn so với BLHS 1999 nhằm bảo đảm xử lý triệt để hơn các hành vi phạm tội và phù hợp hơn với những yêu cầu đấu tranh chống buôn bán trái phép động vật hoang dã trong thực tiễn.

4. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan tiến hành tố tụng thống nhất áp dụng các quy định trong việc xử lý tội phạm, Điều 244 BLHS năm 2015 đã bổ sung 01 khung tăng nặng trách nhiệm hình sự, đồng thời cụ thể hóa các tình tiết định tính “gây hậu quả rất nghiêm trọng”, “gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng”, quy định cụ thể số lượng cá thể, trọng lượng bộ phận cơ thể một số loài phù hợp với từng khung hình phạt. Đặc biệt tại Khoản 2 Điều 244 đã bổ sung tình tiết tăng nặng “buôn bán, vận chuyển qua biên giới” để khắc phục tình trạng xảy ra trong thực tiễn xử lý loại tội này đó là cùng một hành vi phạm tội buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã quy biên giới nhưng lại áp dụng các quy định khác nhau để xử lý.

5. BLHS 2015 nâng mức hình phạt tiền đối với người thực hiện hành vi vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm tại khung cơ bản từ 500 triệu động đến 02 tỷ đồng, tăng mức phạt tù từ 03 năm lên 05 năm (Khoản 1 Điều 244); nâng mức cao nhất của hình phạt tù từ 07 năm (Khoản 2 Điều 190 BLHS 1999) lên 15 năm (Khoản 3 Điều 244 BLHS năm 2015) nhằm bảo đảm chính sách xử lý phù hợp với tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội và tình hình thực tiễn. Như vậy, theo BLHS 2015, tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm đã được điều chỉnh từ tội phạm nghiêm trọng thành tội phạm rất nghiêm trọng.

6. Để tăng cường bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao khả năng phòng ngừa vi phạm, BLHS 2015 đã bổ sung một tội danh mới, độc lập quy định tại Điều 234 - tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã, với đối tượng được bảo vệ là động vật hoang dã quy định tại Nhóm IIB trong danh mục động vật rừng hoang dã quý hiếm ban hành kèm theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP, động vật thuộc phụ lục II CITES và động vật hoang dã thông thường khác. Nhóm hành vi phạm tội quy định tại Điều luật này cũng tương tự như nhóm hành vi quy định tại Điều 244, tuy nhiên khác với Điều 244 quy định tình tiết định tội, định khung hình phạt là số lượng cá thể, bộ phận cơ thể động vật hoang dã, quý, hiếm, Điều 234 căn cứ vào giá trị hàng phạm pháp làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự, định khung hình phạt.

7. BLHS 2015 bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân thực hiện tội phạm về vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã nhằm đáp ứng với tình hình thực tiễn trong đấu tranh chống buôn bán trái phép động vật hoang dã với đối tượng vi phạm không chỉ là những cá nhân và còn là một tổ chức kinh tế, doanh nghiệp v.v… Theo quy định, pháp nhân vi phạm quy định tại điều luật sẽ bị phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng (hình phạt chính); bên cạnh đó pháp nhân có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung gồm hình phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 600 triệu đồng (trong trường hợp không áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính), cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định, hoặc cấm huy động vốn từ 1 đến 3 năm. 

Các quy định của BLHS 2015 sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2016. Các tội liên quan tới quản lý, bảo vệ động vật hoang dã trong Bộ luật này đã thể hiện tính răn đe nghiêm khắc và tăng cường tính giáo dục của Nhà nước ta đối với loại tội phạm này và được kỳ vọng sẽ làm giảm đáng kể loại tội phạm tại nước ta trong thời gian tới.

Cơ quan Quản lý CITES Việt Nam